Een drukveer lijkt op het eerste gezicht een eenvoudig onderdeel. Toch kan een klein verschil in lengte, diameter of veerkracht grote gevolgen hebben voor de werking van een machine of constructie. Een verkeerd gekozen veer kan te weinig weerstand bieden, vastlopen of al na korte tijd vervormen. Voor monteurs is het daarom belangrijk om niet alleen naar de buitenmaten te kijken. Ook de belasting, beschikbare ruimte en werkomgeving spelen een belangrijke rol.
Controleer eerst de oorzaak van het probleem
Een gebroken, vervormde of verzwakte drukveer hoeft niet altijd het gevolg te zijn van normale slijtage. De oorzaak kan ook ergens anders in de constructie zitten. Denk aan een scheve geleiding, vervuiling of een onderdeel dat verder beweegt dan oorspronkelijk bedoeld.
Controleer vóór het vervangen daarom:
- Of de veer recht wordt belast
- Of de geleiding nog goed functioneert
- Of er voldoende ruimte rondom de veer aanwezig is
- Of de veer niet volledig wordt samengedrukt
- Of vocht, vuil of hoge temperaturen invloed hebben op het materiaal.
Door eerst de oorzaak vast te stellen, voorkomt u dat de nieuwe drukveer opnieuw vroegtijdig defect raakt.
Noteer de belangrijkste afmetingen
Bij het selecteren van een vervangende drukveer zijn meerdere maten nodig. Meet de oude veer bij voorkeur op wanneer deze volledig onbelast is. Een beschadigde of blijvend vervormde veer kan echter een afwijkende lengte hebben. Kijk daarom ook naar beschikbare tekeningen, stuklijsten of productspecificaties.
Belangrijke maten zijn de draaddikte, buitendiameter, binnendiameter en onbelaste lengte. Controleer daarnaast hoeveel ruimte de veer tijdens het indrukken beschikbaar heeft.
Wanneer een drukveer over een as wordt geplaatst, moet de binnendiameter voldoende groot zijn. Komt de veer in een boring te zitten, dan is juist de buitendiameter bepalend. Houd daarbij rekening met enige speling, zodat de veer vrij kan bewegen.
Kijk verder dan alleen de lengte
Twee drukveren met dezelfde lengte en diameter kunnen toch heel verschillend reageren. De draaddikte, het aantal windingen en het materiaal bepalen mede hoeveel kracht nodig is om de veer in te drukken.
Kies daarom niet uitsluitend een veer die qua afmetingen ongeveer past. Controleer ook de gewenste kracht en de veerconstante. De veerconstante geeft aan hoeveel extra kracht per millimeter indrukking nodig is.
Een te lichte veer biedt onvoldoende weerstand. Een te zware uitvoering kan de bediening bemoeilijken of andere onderdelen van de constructie overbelasten.
Voorkom volledige indrukking
Een belangrijk aandachtspunt is de minimale werkende lengte. Tijdens normaal gebruik mag een drukveer meestal niet volledig tot de blokhoogte worden samengedrukt. Bij de blokhoogte liggen de windingen tegen elkaar aan en kan de veer niet verder bewegen.
Wanneer dit regelmatig gebeurt, ontstaan hoge spanningen in het materiaal. Hierdoor kan de veer blijvend vervormen, breken of sneller aan veerkracht verliezen.
Zorg daarom dat de constructie een mechanische aanslag heeft die de beweging op tijd begrenst. De drukveer mag niet zelf als eindstop functioneren. Bij de drukveren van Amatec wordt hiervoor onder andere gewerkt met een aangegeven belaste lengte, aangeduid als L1.
Kies het materiaal op basis van de omgeving
Niet iedere drukveer is geschikt voor iedere werkomgeving. Blank verenstaal kan een praktische keuze zijn voor droge en normale omstandigheden. Bij vocht, reiniging of contact met bepaalde stoffen kan roestvast verenstaal geschikter zijn.
Ook de temperatuur speelt een rol. Volgens de productspecificaties van Amatec is blank verenstaal geschikt voor toepassingen tot 80 °C en RVS verenstaal tot 300 °C. De daadwerkelijke keuze blijft afhankelijk van de belasting, omgeving en gewenste levensduur.
Controleer daarnaast of een oppervlaktebehandeling nodig is. Een beschermende afwerking kan corrosie verminderen, maar moet wel passen bij de toepassing.
Let op een rechte en stabiele montage
Een drukveer functioneert het best wanneer de belasting zo veel mogelijk in de lengterichting wordt aangebracht. Bij een scheve belasting kan de veer uitbuigen, langs een behuizing schuren of van zijn positie bewegen.
Bij lange en slanke drukveren kan een geleidestang of geleidebus nodig zijn. Zorg dat deze geleiding voldoende speling heeft en geen scherpe randen bevat. Controleer ook of de uiteinden van de veer goed aansluiten op het dragende oppervlak.
Voor sommige toepassingen zijn drukveren met aangelegde of vlakgeslepen uiteinden geschikt. Deze uitvoeringen kunnen stabieler op een vlak oppervlak staan.
Test de constructie onder werkelijke belasting
Na montage moet de volledige beweging rustig worden getest. Controleer niet alleen of het onderdeel beweegt, maar ook hoe de drukveer zich onder belasting gedraagt.
Let op knikken, schuren, ongewenste geluiden en contact tussen de windingen. Controleer daarnaast of de constructie terugkeert naar de gewenste beginpositie en of de veer nergens los kan komen.
Test waar mogelijk meerdere bewegingscycli. Problemen die tijdens de eerste beweging niet zichtbaar zijn, kunnen na herhaald gebruik alsnog naar voren komen.
Goed meten voorkomt extra montagewerk
Het vervangen van een drukveer vraagt om meer dan het vinden van een onderdeel met ongeveer dezelfde afmetingen. De beschikbare ruimte, belasting, veerconstante, minimale lengte en werkomgeving moeten samen worden beoordeeld.
Door vooraf zorgvuldig te meten en de constructie te controleren, voorkomt u onnodige stilstand en vroegtijdige slijtage. Voor verschillende industriële en technische toepassingen zijn standaard drukveren verkrijgbaar in uiteenlopende afmetingen, krachten en materialen. Zo kan de gekozen veer nauwkeurig worden afgestemd op de toepassing.